Araştırmacı-Yazar Taner Özdemir’in tozlu arşivlerden gün yüzüne çıkardığı asırlık belge, duyanları şaşkına çevirdi. 1923 yılında Rusya'nın liman ve tahıl depolarını saran devasa fare istilasına karşı, soğuğa dayanıklı ve usta avcı olan Erzurum ve Kars kedilerinden 10 bin adet satın almak için özel komisyon kurulduğu öğrenildi.
Doğu Anadolu Bölgesi'nin gizli kalmış tarihi hikayelerinin izini süren Araştırmacı-Yazar Taner Özdemir, Sarıkamış merkezli Varlık Gazetesi'nin 9 Ağustos 1923 tarihli 171. sayısında eşine az rastlanır bir kayda ulaştı. Eski gazete nüshaları, kitap sayfaları ve tarihi fotoğraflar arasında yürütülen titiz çalışmalar neticesinde, Rus tüccarların Anadolu'daki kedilere uzanan ilginç ihracat girişimi gün yüzüne çıkarıldı.
103 YILLIK SIR: VARLIK GAZETESİNDEKİ 'ON BİN KEDİ ALIYORLAR' MANŞETİ
Cumhuriyet'in kurulduğu yıl olan 1923'te yayımlanan habere göre; yeni yapılanma sürecindeki Rusya, Hazar ve Karadeniz kıyılarındaki limanlarda baş gösteren şiddetli bir fare istilasıyla karşı karşıya kaldı. Tonlarca tahılın kemirilerek zarar görmesi ve kıtlık tehlikesinin baş göstermesi üzerine Rus yetkililer acil bir eylem planı hazırladı. Sorunun çözümü için kurulan özel heyete, "10 bin adet kedi satın alınması" yönünde resmi yetki verildi.
Araştırmacı-Yazar Taner Özdemir, arşivin derinliklerinden çıkan bu ilginç haberi şu sözlerle aktardı: "Sarıkamış merkezli kurulup daha sonra Erzurum'a nakledilen Varlık Gazetesi'nde yer alan haber dönemin şartlarına göre son derece çarpıcı. Rusya'da fareler limanlardaki tüm gıda ürünlerini kemiriyor, üstelik açlık da kapıda. Komisyon kurulup kedi temini kararı alındıktan sonra bu arayış doğrudan Doğu Anadolu'ya yöneliyor. Bu durum özellikle Erzurum, Kars ve Sarıkamış'taki okuyucu kitlesini ticari anlamda ciddi şekilde etkiliyor."
NEDEN ÖZELLİKLE ERZURUM VE SARIKAMIŞ KEDİLERİ TERCİH EDİLDİ?
Rus tüccarların kedi tedariki için neden özellikle Doğu Anadolu hattını seçtiği sorusuna da yanıt veren Özdemir, bölge kedilerinin zorlu iklim şartlarına olan direncine dikkat çekti. Özdemir, "Rus tüccarlar en hızlı ve kesin çözümü bu bölgenin genetiğinde buldu. Erzurum ve Kars kedileri, dondurucu soğuklara karşı olağanüstü dayanıklı olmalarının yanı sıra genetik olarak çok üstün avcılık yeteneklerine sahiptir. Bu durum, Rusya'daki ambarları istila eden kemirgenlere karşı en doğal ve bitirici silah olarak görüldü" ifadelerini kullandı.
BÖLGE HALKI İÇİN BEKLENMEDİK BİR İHRACAT KAPISI
Söz konusu haberin o dönem yöre halkında büyük bir heyecan yarattığını vurgulayan Özdemir, kedi talebinin vatandaşlar tarafından yeni ve kârlı bir ticaret kapısı olarak değerlendirildiğini belirtti. "O dönem Erzurum ve Kars çevresinde adeta bir kedi avı başlatıldı denilebilir" diyen Özdemir, bu ilginç girişimin mali boyutlarına ve toplamda kaç kedinin sınır ötesine başarıyla sevk edildiğine dair arşiv izleme çalışmalarının titizlikle sürdüğünü sözlerine ekledi.
