Kerkük-Ceyhan petrol anlaşması, Türkiye ile Irak arasındaki enerji trafiğinde kritik bir dönemece giriyor. 1973 yılında imzalanan ham petrol boru hattı anlaşmasının 27 Temmuz 2026’da sona erecek olması, Irak petrolünün Ceyhan Limanı üzerinden uluslararası pazarlara taşınmasına ilişkin yeni soru işaretlerini beraberinde getirdi.
ABD-İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan tıkanıklık, alternatif enerji rotalarının önemini artırırken; Kerkük-Ceyhan hattı Irak petrolü için yeniden stratejik konuma yükseldi. Ancak Ankara ile Bağdat arasında yeni anlaşma için henüz ortak bir metin üzerinde uzlaşma sağlanamadığı belirtiliyor.
53 YILLIK ANLAŞMA 27 TEMMUZ’DA SONA ERİYOR
Türkiye ile Irak arasında 1973 yılında imzalanan ham petrol boru hattı anlaşması, 2010 yılında 15 yıllığına uzatılmıştı. Mevcut sürenin dolacağı tarih ise 27 Temmuz 2026 olarak öne çıkıyor.Anlaşmadaki ilgili hükme göre, taraflardan birinin sona erdirme isteğini en az bir yıl önceden yazılı olarak bildirmesi gerekiyor. Böyle bir bildirim yapılmadığında anlaşma beş yıl daha otomatik uzuyor.Türkiye, 21 Temmuz 2025 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla anlaşmanın süresinin uzatılmaması yönünde karar aldı. Bu nedenle, yeni bir hukuki çerçevenin oluşturulmaması halinde Kerkük-Ceyhan hattındaki petrol sevkiyatının geleceği belirsizliğe girecek.
IRAK PETROLÜ İÇİN CEYHAN HATTI KRİTİK ÖNEM TAŞIYOR
Kerkük-Ceyhan petrol boru hattı, Irak’tan çıkarılan ham petrolün Türkiye üzerinden Akdeniz’e ve buradan Batı pazarlarına ulaştırılmasında uzun yıllardır önemli rol üstleniyor.Özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki risklerin arttığı dönemde, Ceyhan Limanı’na uzanan alternatif boru hatları yalnızca Irak için değil, Körfez’deki üretici ülkeler açısından da stratejik değer taşıyor.Enerji uzmanları, Irak’ın güneyindeki üretim sahalarını Basra’dan Türkiye’ye bağlayacak yeni bir hattın hem arz güvenliği hem de ihracat kapasitesi açısından gerekli olduğuna dikkat çekiyor.
GÜNLÜK 1,5 MİLYON VARİL KAPASİTEYE ULAŞILAMADI
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, daha önce yaptığı değerlendirmelerde Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı’nın teknik olarak günlük 1,5 milyon varil kapasiteye sahip olduğunu ancak bu seviyeye hiçbir zaman tam olarak ulaşamadığını ifade etmişti.Hattın kullanım oranının bazı dönemlerde yüzde 25 seviyelerine kadar düştüğünü belirten Bayraktar, uzun vadeli çözüm için boru hattının Irak’ın güneyine, Basra bölgesine kadar uzatılması gerektiğini vurgulamıştı.
1,5 MİLYAR DOLARLIK TAHKİM KARARI SONRASI YENİ DÖNEM
Kerkük-Ceyhan hattı, Türkiye’nin 2014-2018 yılları arasında Irak yönetiminin onayı olmadan petrol ihracatına aracılık ettiği gerekçesiyle açılan tahkim davası sonrası yaklaşık 2,5 yıl kapalı kalmıştı.Tahkim mahkemesi, Türkiye’nin 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmetmişti. Petrol akışı geçen yılın sonlarına doğru yeniden başlarken, 2018 sonrası dönemi kapsayan ikinci bir tahkim dosyasının da taraflar arasında bulunduğu biliniyor.
YENİ ANLAŞMA İÇİN GÖRÜŞMELER SÜRÜYOR
Ankara’nın Irak’ın güneyini de kapsayacak şekilde Basra’dan Ceyhan’a uzanacak yeni boru hattı önerisi üzerinde Bağdat yönetimiyle yaklaşık bir yıldır görüşmeler yürüttüğü belirtiliyor.Ancak enerji yönetiminden gelen son değerlendirmelerde, yeni anlaşmaya ilişkin henüz kesinleşmiş bir mutabakat bulunmadığı ifade ediliyor. Yeni metnin kısa sürede imzalanmasının beklenmemesi, 27 Temmuz 2026 öncesindeki süreci daha da kritik hale getiriyor.Uzmanlar, Kerkük-Ceyhan petrol anlaşmasında oluşabilecek boşluğun enerji piyasaları ve alternatif petrol rotaları açısından yakından takip edilmesi gerektiğini belirtiyor.
