Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün ebediyete intikalinin ardından geçen yıllar boyunca hafızalardan silinmeyen bazı iddialar, Anıtkabir Komutanlığı'nın yürüttüğü titiz çalışmalarla aydınlığa kavuşuyor. Anıtkabir’in açılışının 60'ıncı yıl dönümü kapsamında raflardaki yerini alan “Sonsuz Yolculuk, Dolmabahçe'den Anıtkabir'e” isimli eser, ulu önderin veda gününden cenaze törenine, Etnografya Müzesi'ndeki geçici kabrinden Anıtkabir'e nakledilişine kadar pek çok bilinmeyen tarihi detayı gün yüzüne çıkarıyor.
Özellikle sınırlı sayıda basılan bu özel kitapta, kamuoyunda uzun süre tartışılan ve merak konusu olan Atatürk'ün naaşı mumyalandı mı sorusuna resmi belgelerle yanıt veriliyor. Eserde yer alan tutanaklar, kullanılan kimyasal solüsyonun içeriğini ve operasyonu gerçekleştiren hekimleri net bir şekilde gözler önüne seriyor.
ANITKABİR'İN 60. YILINA ÖZEL 'SONSUZ YOLCULUK' KİTABI
Anıtkabir Komutanlığı, yapının açılışının 60'ıncı yılı vesilesiyle tarihe ışık tutacak kapsamlı bir projeye imza attı. 10 Kasım resmi törenlerinde 1953 ruhunu yeniden yaşatmak amacıyla hazırlanan programlar, özel bir eserle taçlandırıldı. "Sonsuz Yolculuk, Dolmabahçe'den Anıtkabir'e" adı verilen bu kıymetli kitap; Atatürk'ün vefat gününe ait takvim yaprağından ölüm raporuna, vasiyetinden Türk basınının o dönemdeki manşetlerine kadar geniş bir arşiv sunuyor.
Kitabın açılış metninde, Türk milletinin atasına olan minnet borcu ve manevi mirasına sahip çıkma kararlılığı vurgulanıyor. Ayrıca büyük önderin manevi kızı Afet İnan ile aralarında geçen, onu doğayla baş başa kalmaya davet eden samimi diyaloglar da ilk kez bu vesileyle okuyucuyla buluşuyor. Eser, sadece resmi bir tarih özeti sunmakla kalmıyor, aynı zamanda Atatürk'ün insani yönlerini de ön plana çıkarıyor.
TAHNİT İŞLEMİ NASIL YAPILDI VE RAPorda HANGİ BİLGİLER YER ALIYOR?
Eserin en çok dikkat çeken bölümlerinden birini, şüphesiz ki naaşın korunması amacıyla uygulanan tahnit süreci oluşturuyor. İstanbul Hıfzıssıhha Müzesi Müdürü Doktor Nuri Hakkı Aktansel tarafından Atatürk'ün yüzünün ve sağ elinin mulajlarının (masklarının) alınmasıyla başlayan süreç, cenazenin İslami usullere uygun yıkanmasıyla devam etti. Ordinaryus Profesör Şerafettin Yaltkaya'nın nezaretinde gerçekleştirilen bu İslami hazırlıkların ardından, Başbakan Celal Bayar'ın talimatıyla tahnit (tıp dilinde cesedin bozulmasını önleme) işlemi devreye sokuldu.
Operasyon, dönemin tanınmış hekimleri Prof. Dr. Süreyya Hidayet Serter ve Prof. Dr. Mustafa Hayrullah Diker'in denetiminde, Gülhane Patolojik Anatomi hocası Prof. Dr. Lütfi Aksu ve ekibi tarafından icra edildi.
TAHNİT FORMÜLÜ VE KULLANILAN KİMYASALLAR
Tarih meraklılarının en çok araştırdığı konulardan biri olan tahnit raporu, kitapta tam metin olarak yer alıyor. Prof. Dr. Lütfi Aksu tarafından hazırlanan koruyucu solüsyonun detayları, resmi evraklara şu şekilde yansıdı:
-
200 gram formalin
-
1 gram sublime
-
200 gram tuz
-
10 gram acide peheque (fenik asit)
-
1000 gram su
Hazırlanan bu özel mahlul iki küçük şişeye dolduruldu, ağızları lehimlenerek Atatürk'ün kollarının arasına yerleştirildi. Yıllar sonra, 9-10 Kasım 1953 tarihlerinde naaş Anıtkabir'e taşınmadan önce tabut açıldı ve bu şişeler Anatom Patalog Prof. Dr. Kamile Şevki Mutlu tarafından teslim alınarak muhafaza edildi.
ANITKABİR'İN İNŞA SÜRECİ VE TARİHİ NAKİL
Mustafa Kemal Atatürk'ün ebedi istirahatgâhı olan Anıtkabir'in bugünkü silüetine kavuşması tam 9 yıl sürdü. Uluslararası mimari yarışmayı kazanan Türk mimarların “25 numaralı” projesi üzerinden şekillenen yapı, süreç içerisinde dört kez değişikliğe uğradı. İlk tasarımlarda yer alan merdivenli yolun yerine Aslanlı Yol'un yapılması ve mozole binasının boyutlarının optimize edilmesiyle Anıtkabir tamamlandı. Kitabın son sayfasında yer alan Atatürk'ün “Mesudum çünkü muvaffak oldum” sözü, bu büyük eserin ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesinin en güçlü özeti olarak okuyucuyu uğurluyor.
