İngiliz sömürge yönetimi döneminde Hindistan’ın Delhi kentinde uygulanan ilginç bir yöntem, beklenmedik bir felaketle sonuçlandı. Sokaklardaki ölümcül yılan popülasyonunu dizginlemek amacıyla hayata geçirilen para ödülü sistemi, teşvik mekanizmasının yanlış kurgulanması nedeniyle kenti devasa bir kobra istilasının eşiğine getirdi.
Yerel halkı koruma ve zehirli yılanların sayısını düşürme hedefiyle başlatılan uygulamada sömürge yetkilileri, ölü olarak teslim edilen her kobra için sabit bir ödeme yapacağını duyurdu. Kısa vadede yılan avcılığını artırması beklenen bu hamle, zamanla bambaşka bir boyuta evrildi. Doğada tehlikeli yılanların peşine düşmek yerine kolay yoldan gelir elde etmek isteyen bir kesim, evlerinde gizlice kobra çiftlikleri kurarak yılan üretimine başladı.
Sistemin suistimal edildiğini ve teslim edilen kobraların yetiştirme olduğunu geç de olsa fark eden yönetim, ödül programını derhal sonlandırdı. Ancak bu karar süreci daha da içinden çıkılmaz bir hale soktu. Ellerindeki kobralardan mali bir kazanç sağlayamayacağını anlayan üreticiler, binlerce zehirli yılanı sokaklara saldı. Uygulama öncesine kıyasla kobra sayısının katlanarak artması, Delhi'de tam anlamıyla bir güvenlik krizine yol açtı.
Yılan sayısını sıfırlamak isterken felaketi büyüten bu olay, ekonomi ve sosyoloji dünyasında "Kobra Etkisi" adıyla literatüre geçti. Günümüzde Kobra Etkisi, iyi niyetle planlanmış olsa dahi yanlış tasarlanan teşvik ve müdahalelerin mevcut sorunu çözmek yerine daha derin krizlere sebep olabileceğini gösteren en somut örneklerden biri olarak kabul ediliyor.
