Türkiye’nin yakın siyasetine ve istihbarat geçmişine damga vuran, yeraltı dünyası ile devlet arasındaki ilişkilerde kilit rol oynayan Mehmet Eymür, Türk istihbarat tarihinin en çok tartışılan figürleri arasında yer alıyor. 5 Eylül 1943 tarihinde İstanbul’da dünyaya gözlerini açan eski MİT yöneticisi; KOAH, Parkinson ve Demans hastalıkları sebebiyle tedavi gördüğü hastanede 13 Ocak 2024 günü 80 yaşında yaşamını yitirdi. Arkasında onlarca gizemli dosya ve yanıt bekleyen soru bırakan Eymür’ün çocukluğundan MİT’teki en üst düzey görevlerine kadar uzanan yolculuğu, Türkiye'nin karanlık dönemlerine ışık tutuyor.
İSTİHBARATÇI AİLE SÜLALESİNDEN GELEN GELENEK
Mehmet Eymür, istihbarat kültürünün tam merkezinde büyüdü. Babası Mazhar Eymür, İstiklal Madalyası sahibi bir Kurtuluş Savaşı gazisi olmasının yanı sıra Milli İstihbarat Teşkilatı’nın (MİT) öncülü sayılan Milli Emniyet Hizmeti (MAH) bünyesinde üst düzey yöneticilik yaptı.
Eğitim hayatına Ankara Maarif Koleji’nde (TED Ankara Koleji) başlayan Eymür, orta öğrenimini burada tamamladıktan sonra yükseköğrenimini İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Yüksek Okulu’nda başarıyla bitirdi.
MİT’E İLK ADIM VE 1970’Lİ YILLARIN KRİTİK SAHA GÖREVLERİ
Henüz üniversite öğrencisiyken 1965 yılında "takip memuru" unvanıyla MİT kapısından içeri giren Eymür, askerlik hizmetinin ardından kurumdaki kadrolu görevine döndü. Kısa sürede teşkilatın etkili isimlerinden Hiram Abas’ın en yakın çalışma arkadaşı haline geldi.
-
Ziverbey Köşkü Süreci (1971): 12 Mart askeri muhtırası sonrasında faaliyete geçen Ziverbey Köşkü’nde Hiram Abas ile birlikte sol örgüt mensuplarının sorgulama süreçlerinde bulundu. Bu dönem, ilerleyen yıllarda sık sık işkence iddialarıyla gündeme geldi.
-
Kızıldere ve Ulaş Bardakçı Eylemleri (1972): THKP-C’nin lider kadrosuna yönelik yürütülen kilit operasyonları bizzat yönetti. Ulaş Bardakçı’nın yaşamını yitirdiği Arnavutköy baskınını sevk ve idare ederken, Mahir Çayan ve ekibinin etkisiz hale getirildiği Kızıldere Operasyonu’nda da doğrudan sahada yer aldı.
ASALA MÜCADELESİ VE MAFYA DÜNYASINA SAVAŞ: 1980’LER
1980 yılında Bulgaristan’da görevlendirilen Eymür, 1982'de Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in damadı Erkan Gürvit aracılığıyla Çankaya Köşkü’ne çağrıldı. Ermeni terör örgütü ASALA’ya karşı sınır ötesi gizli operasyonları kurgulamakla görevlendirildi. Eymür, bu operasyonel süreçlerde Abdullah Çatlı gibi yeraltı dünyasından isimlerin istihbarat amacıyla kullanıldığını sonraki yıllarda ifade etti.
1984 yılında Ankara Kaçakçılık ve İstihbarat Şube Müdürlüğü görevini yürütürken Genelkurmay Başkanlığı onaylı "Babalar Operasyonu" için düğmeye bastı. Dündar Kılıç ve Behçet Cantürk gibi dönemin en büyük mafya liderlerini gözaltına alarak bizzat sorguladı.
BİRİNCİ MİT RAPORU VE TEŞKİLATTAN İLK AYRILIŞ
1987 yılına gelindiğinde Eymür, bürokrasi ve siyaset dünyasında deprem etkisi yaratan 1. MİT Raporu’nu kaleme aldı. Çalışmasında Genelkurmay Başkanı Necdet Üruğ ve İstanbul Emniyet Müdür Yardımcısı Mehmet Ağar gibi üst düzey yöneticilerin organize suç örgütleriyle bağlantılı olduğunu iddia etti. Raporun basına sızması üzerine patlak veren skandalın ardından 1988'de MİT’teki görevinden istifa etti.
KONTRTERÖR DAİRESİ BAŞKANLIĞI VE "YEŞİL" İLİŞKİSİ
1993'te terör örgütü Dev-Sol’un hedefinde olduğu ortaya çıkınca, 1994 yılında Başbakan Tansu Çiller’in talimatıyla yuvaya döndü. Yeni kurulan MİT Kontrterör Dairesi Başkanlığı koltuğuna oturdu.
-
Suriye ve Öcalan Operasyonları: Terör örgütü PKK lideri Abdullah Öcalan’ı Suriye’de etkisiz hale getirmeyi amaçlayan "Mercedes Operasyonu" başta olmak üzere birçok örtülü faaliyeti komuta etti.
-
"Yeşil" Kod Adlı Mahmut Yıldırım İtirafı: Doğu ve Güneydoğu’da yasadışı faaliyetlerle anılan JİTEM kaynaklı "Yeşil" kod adlı Mahmut Yıldırım’ı MİT bünyesinde operasyonel eleman olarak kullandığını kabul etti. Bu hamle, meslek hayatındaki en tartışmalı konulardan biri oldu.
Mesut Yılmaz’ın başbakanlığı döneminde emniyet-mafya ağını deşifre eden 2. MİT Raporu’nu kaleme almasının ardından görevden alındı. Önce Şeker Fabrikaları’na tayin edildi, ardından Washington MİT Temsilcisi yapıldı. Kısa süre sonra merkeze çağrılarak teşkilatla ilişiği tamamen kesildi.
ABD YILLARI, İNTERNET İFŞAATLARI VE FAİLİ MEÇHUL DAVALARI
Emeklilik sonrası Amerika Birleşik Devletleri’ne yerleşen Eymür, kurduğu atin.org (Anadolu Türk İstihbarat Notları) isimli web sitesi üzerinden devlet içi hesaplaşmaları, gizli belgeleri ve MİT anılarını yayınladı. Kaleme aldığı "Analiz" ve "Deşifre" isimli kitaplarıyla istihbarat evreninin kapılarını kamuoyuna açtı.
2011 yılında Türkiye’ye dönüş yaptıktan sonra 1990’lı yıllarda işlenen faili meçhul cinayetler soruşturması kapsamında gözaltına alındı ve yargılama sürecini tutuksuz olarak tamamladı.
MEHMET EYMÜR'ÜN ÖZEL HAYATI VE VEFATI
Janset Eymür ile hayatını birleştiren Mehmet Eymür’ün Alp ve Ayşe adlarında iki çocuğu bulunuyordu. Türkiye’nin en çalkantılı dönemlerine tanıklık eden, sırlarla dolu yaşamı 2024 yılının ilk günlerinde son buldu ve cenazesi İstanbul'da toprağa verildi.
