Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma mekanizması kurulmasını öngören Mekke Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisinde önemli bir aşamayı geride bıraktı. TBMM Dışişleri Komisyonunda kabul edilen anlaşma, üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırının bütün taraflara yapılmış sayılmasını öngörüyor.
AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplanan TBMM Dışişleri Komisyonunda, üç ülkenin askeri ve stratejik iş birliğini güçlendirmeyi amaçlayan kanun teklifi görüşüldü.
Görüşmelerin ardından kabul edilen teklifin yasalaşabilmesi için TBMM Genel Kurulunda da onaylanması gerekiyor.
ÜÇ ÜLKE ARASINDA YENİ SAVUNMA DÖNEMİ
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, 7 Ağustos 2026 tarihinde Suudi Arabistan'ın Mekke kentinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından imzalandı.
Toplam 16 maddeden oluşan anlaşma, üç ülke arasında ortak savunma, istihbarat paylaşımı, askeri iş birliği, lojistik destek ve savunma sanayisi alanlarında kapsamlı bir ortaklık kurulmasını hedefliyor.
Suudi Arabistan ve Pakistan'ın anlaşmaya ilişkin iç onay süreçlerini tamamladığı belirtilirken Türkiye'deki yasal sürecin TBMM Genel Kurulundaki görüşmelerin ardından sonuçlanması bekleniyor.
BİR ÜLKEYE SALDIRI, ÜÇ ÜLKEYE SALDIRI SAYILACAK
Anlaşmanın en dikkat çekici düzenlemesi ikinci maddede yer alıyor.
Buna göre Türkiye, Pakistan veya Suudi Arabistan'dan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, anlaşmaya taraf ülkelerin tamamına yönelmiş kabul edilecek.
Saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkan ve kabiliyetler dahil olmak üzere mevcut yardım araçlarıyla destek sağlanması öngörülüyor.
Ancak bu hüküm, taraf ülkelerin otomatik olarak savaşa gireceği anlamına gelmiyor. Askeri yardım ve diğer adımlar, ülkelerin kendi anayasal düzenleri ve ulusal karar alma süreçleri doğrultusunda uygulanacak.
ANLAŞMADAN İLK 10 YIL ÇEKİLMEK YOK
Mekke Anlaşması'nın önemli hükümlerinden biri de tarafların anlaşmadan ayrılmasına ilişkin süre sınırlaması oldu.
Düzenlemeye göre Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonraki ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek.
Üç ülkenin savunma ve güvenlik politikalarında uzun vadeli iş birliğini amaçlayan düzenlemeyle ortak hareket kabiliyetinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
SAVUNMA SANAYİSİNDE ORTAK ÜRETİM VE İSTİHBARAT PAYLAŞIMI
Anlaşma yalnızca askeri saldırılara karşı karşılıklı yardımla sınırlı kalmıyor.
Üç ülke arasında savunma teknolojilerinin geliştirilmesi, savunma sanayisinde ortak projelerin yürütülmesi, askeri lojistik ve istihbarat paylaşımı gibi alanlarda da iş birliği yapılması planlanıyor.
Ayrıca terörle mücadelede koordinasyonun artırılması ve ülkelerin savunma kapasitelerinin geliştirilmesi amaçlanıyor.
Anlaşma kapsamında dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarının katılımıyla oluşturulacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi yılda iki kez bir araya gelecek.
Komitenin sekretaryası Suudi Arabistan'da bulunacak. İlk genel sekreterin ise Pakistan vatandaşı olması öngörülüyor.
NATO YÜKÜMLÜLÜKLERİ DEVAM EDECEK
Komisyondaki görüşmelerde anlaşmanın Türkiye'nin NATO üyeliğine etkisi de gündeme geldi.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, anlaşmanın savunma amaçlı hazırlandığını ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını belirtti.
Gümrükçü, Mekke Anlaşması'nın Türkiye'nin NATO başta olmak üzere mevcut uluslararası yükümlülüklerinin yerine geçmediğini, bu yapıları tamamlayıcı özellik taşıdığını ifade etti.
FUAT OKTAY: ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE KARŞI BİR BLOKLAŞMA DEĞİL
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ise anlaşmanın bölgesel güvenlik açısından önemli bir adım olduğunu vurguladı.
Oktay, kurulacak ortaklığın başka ülkelere karşı saldırgan bir ittifak niteliği taşımadığını, temel amacın bölgesel caydırıcılığı artırmak ve güvenliği güçlendirmek olduğunu söyledi.
Ortaklığın üç temel unsurunun müşterek savunma, terörle mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkanların geliştirilmesi olduğunu belirten Oktay, yeni ülkelerin katılımının da mevcut üç kurucu ülkenin onayına bağlı olacağını kaydetti.
MEKKE ANLAŞMASI NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
TBMM Dışişleri Komisyonunda kabul edilen kanun teklifi, bundan sonraki aşamada Genel Kurulda ele alınacak.
Teklifin Genel Kuruldan geçmesiyle Türkiye'deki yasama aşaması tamamlanacak. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi ise gerekli iç onay işlemlerinin sonuçlandırılmasının ardından son onay belgesinin ilgili sekretaryaya teslim edilmesiyle gerçekleşecek.
Böylece Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ortak savunma mekanizmasının hukuki altyapısı tamamlanmış olacak.
