Kamuoyunda “Terörsüz Türkiye” süreci olarak tanımlanan adımların hukuki çerçevesini oluşturması amacıyla hazırlanan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edildi.
Yaklaşık 12 saat süren görüşmelerin ardından yasalaşan düzenleme, silah bırakma, başvuru, yargı süreçleri ve toplumsal hayata yeniden katılım konusunda uygulanacak esasları belirliyor.
Peki, çerçeve yasa nedir? Çerçeve yasa maddeleri neler? Kimler düzenlemeden yararlanabilecek? Başvuru süresi ne kadar? İşte yasayla ilgili merak edilen tüm ayrıntılar.
ÇERÇEVE YASA MECLİS'TEN GEÇTİ
Adalet Komisyonu'ndaki çalışmaların tamamlanmasının ardından Genel Kurul gündemine gelen teklif, uzun süren görüşmelerin ardından oylamaya sunuldu.
Genel Kurul'daki oylamada teklif 467 oyla kabul edilirken 87 milletvekili ret oyu verdi. 7 milletvekili ise çekimser kaldı. İki oy da mükerrer sayıldı.
Böylece düzenleme yasalaştı ve sürecin hukuki olarak yürütülmesine yönelik yeni bir aşama başladı.
ÇERÇEVE YASANIN UYGULANMASI İÇİN ŞART NE?
Yasanın uygulanması için bazı ön koşullar bulunuyor.
Öncelikle terör örgütünün faaliyetlerini sona erdirdiğinin ve elindeki silahları teslim ettiğinin güvenlik birimleri tarafından kesin biçimde tespit edilmesi gerekiyor.
Bu tespitin ardından Milli Güvenlik Kurulu'nun örgütün feshi konusunda alacağı kararın Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Bu şartların tamamlanmasıyla birlikte yasada düzenlenen mekanizmalar işlemeye başlayacak.
SÜRECİ TAKİP EDECEK İKİ MEKANİZMA KURULACAK
Yasanın uygulanmasını ve sürecin takibini sağlamak amacıyla iki ayrı yapı görev yapacak.
İlk yapı, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın başkanlığında çalışacak. Kurulda Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma bakanlarının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı yer alacak.
Bu kurul, silah bırakma ve fesih sürecinin uygulanmasını izleyecek.
İkinci yapı ise TBMM bünyesinde oluşturulacak İzleme ve İrtibat Kurulu olacak. Kurulda siyasi partilerin temsilcileri görev yapacak.
ÇERÇEVE YASADA 6 AYLIK BAŞVURU SÜRESİ
Düzenlemeden yararlanmak isteyenler için Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından 6 aylık başvuru süresi başlayacak.
Başvuru yapan kişiler, yasa kapsamında belirlenen hukuki prosedürden yararlanabilecek.
Düzenleme; örgüt kurma, örgüt yönetme, örgüte üye olma, örgüte yardım ve yataklık ile propaganda gibi suçlara ilişkin belirli hukuki sonuçları kapsıyor.
Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda 5 yıllık, 15 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda ise 10 yıllık erteleme süresi uygulanacak.
Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar açısından da yasada özel hükümler bulunuyor.
ÇERÇEVE YASADAN KİMLER YARARLANACAK?
Düzenleme, belirlenen şartları yerine getiren ve başvuru sürecini tamamlayan örgüt mensuplarına yönelik hukuki mekanizmalar içeriyor.
Kişilerin öncelikle silah, mühimmat, araç, gereç ve patlayıcı maddeleri teslim etmesi ve bunların devlet birimleri tarafından kayıt altına alınması gerekiyor.
Başvuru sonrasında ilgili dosyalar incelenecek. Tutuklama ve adli kontrol gibi koruma tedbirleri, davanın bulunduğu aşamaya göre yetkili adli makamlar tarafından değerlendirilecek.
HANGİ SUÇLAR ÇERÇEVE YASANIN KAPSAMI DIŞINDA?
Yasa bazı suçları kapsam dışında bırakıyor.
Örgüt faaliyetleri sırasında işlenen kasten öldürme suçları düzenlemeden yararlanamayacak.
Ayrıca 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar da kapsam dışında tutuluyor.
Bu hükümler nedeniyle Abdullah Öcalan'ın yasa kapsamında öngörülen imkanlardan yararlanmasının önü kapatılıyor.
ÇERÇEVE YASADA 5 AŞAMALI SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?
Yasa, başvuru yapan kişiler açısından 5 aşamalı bir hukuki süreç öngörüyor.
1. BAŞVURU, KAYIT VE SİLAHLARIN TESLİMİ
İlk aşamada başvuru ve kayıt işlemleri yapılacak.
Kişilerin beraberlerinde getirdiği veya beyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç ve patlayıcı maddeler kayıt altına alınacak ve devlet birimlerine teslim edilecek.
Başvurular, Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 6 ay içinde yapılacak.
2. KORUMA TEDBİRLERİNİN KALDIRILMASI
Başvurunun ardından dosyaların hukuki durumu incelenecek.
Tutuklama ve adli kontrol gibi koruma tedbirleri, davanın bulunduğu aşamaya göre yetkili hakimlik, mahkeme veya Yargıtay'ın ilgili dairesi tarafından değerlendirilecek.
İstinaf veya temyiz incelemesi devam eden dosyalarda ise yasa kapsamında öngörülen hukuki işlemler uygulanacak.
3. ERTELEME KARARI VE ÖZEL KAYIT
Üçüncü aşamada dava veya kesinleşmiş mahkumiyet kararının ertelenmesi gündeme gelecek.
Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda ise 10 yıl erteleme uygulanacak.
Erteleme kararları özel bir sisteme kaydedilecek. Bu süre boyunca dava zamanaşımı işlemeyecek.
4. DENETİM VE YENİ SUÇ ŞARTI
Dördüncü aşamada denetim süreci başlayacak.
Kişinin erteleme süresi boyunca yeni bir terör suçu işlememesi gerekiyor.
Yeni bir terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılacak ve yargılamaya veya cezanın infazına kaldığı yerden devam edilecek.
Erteleme süresinin yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanması halinde soruşturma aşamasındaki dosyalarda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilecek.
Hükümlüler açısından ise ceza infaz edilmiş sayılacak.
5. HAK YOKSUNLUKLARININ KALDIRILMASI
Son aşamada kişilerin sivil hayata yeniden katılımını kolaylaştıracak hukuki düzenlemeler devreye girecek.
5 yıllık erteleme kararlarında en az 2 yıl, 10 yıllık erteleme kararlarında ise en az 3 yıl geçtikten sonra ilgili kurul süreci değerlendirecek.
Kurulun talebi üzerine yetkili sulh ceza veya infaz hakimliği, kişinin soruşturma, kovuşturma ya da mahkumiyetinden kaynaklanan hak yoksunluklarının kaldırılmasına karar verebilecek.
SÜRECİN DEVAMINDA YENİ YASALAR GÜNDEME GELEBİLECEK
Yasanın uygulanması sırasında görev yapan kamu personeline de hukuki güvence sağlanıyor.
Sürecin planlandığı şekilde ilerlemesi ve terör tehdidinin ortadan kalkması halinde, ilgili kurulların hazırlayacağı raporlar doğrultusunda yeni yasal düzenlemeler gündeme gelebilecek.
Bu kapsamda Ceza İnfaz Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve Siyasi Partiler Kanunu'nda uyum düzenlemeleri yapılması değerlendirilecek.
ÇERÇEVE YASA İLE NE DEĞİŞİYOR?
Yeni düzenleme, silah bırakma ve örgütün feshi sonrasında uygulanacak hukuki süreci belirli kurallara bağlıyor.
Başvuru için 6 aylık süre öngören yasa, suçun niteliğine göre 5 veya 10 yıllık erteleme mekanizması getiriyor. Sürecin tamamlanması halinde bazı hak yoksunluklarının kaldırılmasına yönelik hukuki yol da açılıyor.
Ancak düzenleme bütün suçları kapsamıyor. Özellikle kasten öldürme ile belirli tarihten önce işlenen ve ağır hapis cezalarını gerektiren suçlar için istisnalar bulunuyor.
Bu nedenle çerçeve yasanın uygulanmasında kişinin işlediği suçun niteliği, ceza sınırı, başvuru tarihi ve yasal şartların tamamı birlikte değerlendirile
