Aziz Sancar, DNA onarımı üzerine yaptığı çalışmalarla 2015 Nobel Kimya Ödülü’nü kazanan Türk bilim insanıdır. İşte Sancar’ın hayatı ve bilimsel çalışmaları.
AZİZ SANCAR KİMDİR?
Prof. Dr. Aziz Sancar, 8 Eylül 1946’da Mardin’in Savur ilçesinde dünyaya geldi. Çiftçilikle geçinen, sekiz çocuklu bir ailenin yedinci çocuğu olan Sancar, ilk ve orta öğrenimini Mardin’de tamamladı.
Gençlik yıllarında futbolcu olmayı hedefleyen Sancar, lise son sınıfta bu kararından vazgeçerek üniversite eğitimine yöneldi. 1963 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne başladı ve 1969’da fakülteyi birincilikle bitirdi.
AZİZ SANCAR KAÇ YAŞINDA?
8 Eylül 1946 doğumlu olan Aziz Sancar, 2026 yılı itibarıyla 80 yaşındadır.
Sancar, yaşamını bilimsel çalışmalarına adamış akademisyenlerden biri olarak kariyerini ABD’de sürdürmektedir.
AZİZ SANCAR YAŞIYOR MU?
Evet. Aziz Sancar hayattadır. Bilimsel çalışmalarını ABD’de sürdürmektedir.
AZİZ SANCAR'IN MESLEĞİ NE?
Aziz Sancar; doktor, akademisyen, biyokimyager ve moleküler biyolog olarak çalışmalar yürütmektedir.
1997 yılından bu yana ABD’nin Kuzey Carolina eyaletindeki Chapel Hill kentinde bulunan Kuzey Carolina Üniversitesi Biyokimya ve Biyofizik Bölümü’nde bilimsel araştırmalarını sürdürmektedir.
AZİZ SANCAR'IN EĞİTİM HAYATI
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra bir süre memleketi Savur’da sağlık ocağında hekimlik yapan Sancar, NATO-TÜBİTAK Bursu ile ABD’ye gitti.
İlk olarak Johns Hopkins Üniversitesi’nde araştırmalarını sürdüren Sancar, daha sonra Dallas Texas Üniversitesi’ne geçti. Burada moleküler biyoloji programına kabul edildi ve danışmanı Claud Stanley Rupert ile fotoliyaz üzerine çalıştı.
Sancar’ın bu dönemde yürüttüğü araştırmalar, hasar gören DNA’nın onarılması konusunda önemli sonuçlar ortaya koydu. Yüksek lisans eğitiminin ardından 1977 yılında doktora derecesini aldı.
DNA ONARIMI ÜZERİNE ÇALIŞMALARI
Aziz Sancar, 1977-1982 yılları arasında Yale Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde görev yaptı. Bu dönemde nükleotit kesim onarımı üzerine çalışmalar gerçekleştirdi ve DNA onarımı alanındaki doçentlik tezini tamamladı.
Bilimsel çalışmalarının merkezinde DNA’nın hasar gördüğünde hücre tarafından nasıl onarıldığı ve genetik bilginin nasıl korunduğu yer aldı.
Sancar ayrıca hücre döngüsü, kanser tedavisi ve biyolojik saat konularında da araştırmalar yürüttü.
AZİZ SANCAR NOBEL ÖDÜLÜNÜ NE ZAMAN ALDI?
Aziz Sancar, DNA onarımı mekanizmaları üzerine yaptığı çalışmalar nedeniyle 2015 Nobel Kimya Ödülü’nü Paul Modrich ve Tomas Lindahl ile birlikte kazandı.
Üç bilim insanının çalışmaları, hücrelerin hasarlı DNA’yı nasıl onardığını ve genetik bilgiyi nasıl koruduğunu anlamaya önemli katkı sağladı.
Nobel Kimya Ödülü, 10 Aralık 2015’te İsveç’te düzenlenen törende İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf tarafından Aziz Sancar’a takdim edildi.
AZİZ SANCAR NOBEL ÖDÜLÜNÜ NEREYE VERDİ?
Sancar, Nobel madalyası ve sertifikasını Anıtkabir’e teslim etti. Ödülü, Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi’nde kendisi için ayrılan özel bölümde sergilenmektedir.
Nobel başarısına ilişkin açıklamasında Sancar, elde ettiği başarının Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti’nin eğitim devrimleriyle bağlantılı olduğunu ifade etti.
AZİZ SANCAR'IN EŞİ KİM?
Aziz Sancar, biyokimya profesörü Gwen Boles Sancar ile evlidir.
Çift, ABD’de eğitim gören Türk öğrencilere destek olmak ve Türk-Amerikan ilişkilerini güçlendirmek amacıyla Aziz & Gwen Sancar Vakfı’nı kurdu.
Vakfın çalışmaları kapsamında Kuzey Carolina’da “Carolina Türk Evi” adıyla bir öğrenci misafirhanesi de faaliyete geçirildi.
AZİZ SANCAR'IN ALDIĞI ÖDÜLLER
Aziz Sancar’ın kariyeri boyunca aldığı başlıca ödül ve üyelikler şöyle:
- 1984: ABD Ulusal Bilim Vakfı Genç Araştırmacı Ödülü
- 1990: Amerikan Fotobiyoloji Derneği Ödülü
- 1995: ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü Ödülü
- 1997: TÜBİTAK Bilim Ödülü
- 2001: Kuzey Carolina Seçkin Kimyager Ödülü
- 2004: ABD Fen ve Sosyal Bilimler Akademisi üyeliği
- 2005: ABD Ulusal Bilimler Akademisi üyeliği
- 2006: Türkiye Bilimler Akademisi asli üyeliği
- 2007: Vehbi Koç Ödülü
- 2015: Nobel Kimya Ödülü
AZİZ SANCAR'IN BİLİMSEL ÇALIŞMALARI
Aziz Sancar; DNA onarımı, hücre döngüsü, kanser tedavisi ve biyolojik saat alanlarında çalışmalar yürüttü.
Kariyeri boyunca 415 bilimsel makale ve 33 kitap kaleme alan Sancar’ın özellikle kanser tedavisinde sirkadiyen saatin kullanımı üzerine çalışmaları çeşitli ödüllere layık görüldü.
Aziz Sancar, 2005 yılında ABD Ulusal Bilimler Akademisi’ne seçilerek bu kuruma kabul edilen ilk Türk bilim insanı oldu. 2006 yılında ise Türkiye Bilimler Akademisi’ne asli üye olarak kabul edildi.
