Uluslararası zaman ölçüm otoriteleri, 1972 yılından bu yana hayatımızda olan artık saniye sistemini tamamen rafa kaldırmaya hazırlanıyor. Bu hafta gerçekleşecek kritik oylamada yetkililer, atom saatleri ile Dünya'nın dönüş hızı arasındaki farkı dengeleyen bu mekanizmayı sonlandırmayı masaya yatırıyor. Teklifin onaylanması halinde yeni dönem Mayıs 2027 itibarıyla resmen başlayacak. Bu tarihi adım, küresel zaman standardı olan Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC) sisteminde köklü bir değişim anlamına geliyor.
ARTIK SANİYE NEDEN KALDIRILIYOR?
Zamanı ölçerken iki temel referans kullanıyoruz: Gözlemevlerinin Dünya'nın dönüşüne bakarak belirlediği astronomik zaman ve atom saatlerinin tuttuğu hassas UTC verisi. Ancak gezegenimiz sabit bir hızla dönmüyor. Ay’ın çekim gücü, çekirdekteki sıvı hareketleri ve eriyen buzullar gibi faktörler Dünya’nın dönüş hızını sürekli değiştiriyor.
İşte bu dengesizliği gidermek için yetkililer 1972’den bu yana saatlere tam 27 kez fazladan bir saniye ekledi. Fakat plansız yapılan ve sadece 6 ay öncesinden duyurulan bu müdahaleler, küresel teknoloji altyapısına ağır zararlar veriyor.
-
2012 Çöküşü: Eklenen tek bir artık saniye; dev sosyal medya platformlarının, ana uçak rezervasyon sistemlerinin ve veri merkezlerinin çökmesine yol açtı.
-
2016 Kesintisi: Uygulanan son artık saniyede bulut bilişim hizmetlerinde ciddi kesintiler yaşandı.
Dünya dev teknoloji şirketlerinin baskısıyla bu karmaşık uygulamayı terk etmeye hazırlanıyor.
DÜNYA'NIN DÖNÜŞ HIZI NEDEN ÖNEMLİ?
Son yıllarda yaşanan beklenmedik bir gelişme süreci daha da hızlandı: Dünya normalden daha hızlı dönmeye başladı. Bu durum, tarihte ilk kez saatlerden bir saniyenin çıkarılmasını gerektiren "negatif artık saniye" riskini doğurdu. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu uzmanları, 2035 yılına kadar saatlerimizden 1 saniye eksiltme ihtimalimizi yüzde 30 olarak açıklıyor.
Sistem çökme risklerini sıfırlamak isteyen bilim insanları, saatlerle tek tek oynamak yerine UTC ile astronomik zaman arasındaki makasın biraz daha açılmasına izin verecek.
ARTIK SANİYE NEDİR VE BİZİ NASIL ETKİLEYECEK?
En kısa tanımıyla artık saniye; atom saatleri ile gezegenimizin fiziksel turu arasındaki kaymayı sıfırlamak için kullanılan 1 saniyelik zaman düzeltmesidir.
Peki yeni düzenleme günlük hayatımızı nasıl etkileyecek? Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu’ndan Patrizia Tavella'nın analizlerine göre, iki zaman sistemi arasındaki farkın 1 saate ulaşması en az 3 bin yıl sürecek. Yani saatlerimizi bir anda değiştirmemiz gerekmeyecek. Alınan karar sadece dijital sistemlerin, uçuş ağlarının ve İnternet altyapısının kesintisiz çalışmasını güvence altına alacak.
