Kahramanmaraş’ta Maraş tarhanasının yeni üretim dönemi öncesinde üreticilerle yapılan toplantıda, üretim standartlarının korunması, hammaddelerin uygun koşullarda saklanması ve satış süreçlerinde dikkat edilmesi gereken noktalar gündeme alındı.
Kahramanmaraş İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından 18 Haziran’da gerçekleştirilen toplantıda, coğrafi işaretli ürünün kalitesinin sürdürülebilirliği ve marka değerinin geliştirilmesi üzerinde duruldu. İl Müdürü Ramazan Bilir de Maraş tarhanasının kent için yalnızca bir gıda ürünü değil, kültürel miras ve üretim geleneğinin parçası olduğunu vurguladı.
Çorbalıktan Çerezlik Tüketime Uzanan Bir Lezzet
Maraş tarhanası, Kahramanmaraş mutfağında çorbalık kullanımının yanı sıra kurutulmuş ve kıtır formuyla doğrudan tüketilebiliyor. Kahvaltıda, çay saatinde veya ara öğünde tercih edilen çerezlik tarhana; kendine özgü dokusuyla yörede “firik” olarak da anılan farklı tüketim biçimleriyle biliniyor.
Ürünün temelinde dövme ve yoğurt bulunuyor. Geleneksel üretimde yoğurdun pişirilmemesi, isteğe bağlı olarak kekik ve çörek otu kullanılması, ardından karışımın “çiğ” adı verilen özel sergiler üzerinde kurutulması Maraş tarhanasını diğer tarhana çeşitlerinden ayıran başlıca özellikler arasında gösteriliyor.
Cipsle Aynı Ürün Değil, Farklı Bir Tüketim Seçeneği
Maraş tarhanasının kıtır yapısı, onu çerezlik tüketim için öne çıkarıyor. Ancak tarhanayı cipsin doğrudan beslenme karşılığı ya da otomatik olarak daha sağlıklı seçeneği şeklinde sunmak doğru değil.
Her iki ürünün içeriği, tuz oranı, yağ miktarı ve porsiyon değeri markaya ya da üretim yöntemine göre değişebiliyor. Bu nedenle tüketicilerin özellikle ambalajlı ürünlerde içerik listesini, tuz miktarını ve besin değerleri tablosunu karşılaştırması önem taşıyor.
Maraş tarhanasının tercih edilmesindeki temel fark, yerel üretim geleneği, yoğurt ve dövme temelli yapısı ile kendine has kurutma yönteminden kaynaklanıyor. Bu yönüyle ürün, paketli atıştırmalıklara karşı kesin bir beslenme iddiası değil; yöresel mutfağa dayanan farklı bir çerezlik seçenek sunuyor.
Tescil, Üretim Standardı İçin de Önem Taşıyor
Maraş Tarhanası, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından mahreç işareti olarak 23 Şubat 2012’de tescillendi. Ürünün tescil sahibi Kahramanmaraş Ticaret Borsası olurken, tescil Maraş tarhanasının üretim yöntemi, bileşenleri ve yöreyle bağını koruma amacı taşıyor.
Ürün ayrıca Avrupa Birliği’nde korumalı coğrafi işaret statüsünde bulunuyor. Bu koruma, “Maraş Tarhanası” adının belirlenmiş üretim özellikleriyle ve coğrafi bağla birlikte kullanılmasına katkı sağlıyor.
Coğrafi işaret, tek başına her ürünün aynı kaliteye sahip olduğu anlamına gelmiyor. Bu nedenle üretim standardına uygunluk, hijyen koşulları, ambalaj bilgileri ve izlenebilirlik; tüketicinin dikkat etmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.
Tüketici Alırken Nelere Bakmalı?
Çerezlik Maraş tarhanası alırken şu noktalar kontrol edilebilir:
- Ambalajlı ürünlerde üretici bilgisi, içerik listesi ve son tüketim tarihi incelenmeli.
- Tuz oranı ve kullanılan baharatlar ürünler arasında farklılık gösterebilir.
- Açıkta satılan ürünlerde üretim ve saklama koşulları hakkında satıcıdan bilgi alınmalı.
- Coğrafi işaret ibaresi bulunan ürünlerde, ürünün tescil kapsamına uygun üretildiği kontrol edilmeli.
- Tarhananın nem almamış, kendine özgü kokusunu koruyan ve uygun koşullarda saklanmış olmasına dikkat edilmeli.
Kent Kültürünün Yaz Hazırlığı
Maraş tarhanasının üretim dönemi, Kahramanmaraş’ta yaz aylarının görünür geleneklerinden biri olmayı sürdürüyor. Tarhana serimi, aileler ve üreticiler için yalnızca hazırlık süreci değil; imece kültürü, yerel mutfak hafızası ve ekonomik faaliyet bakımından da önem taşıyor.
Yeni sezon öncesi yapılan değerlendirme toplantısı da bu geleneğin üretim standardı ve pazar değeriyle birlikte korunmasına yönelik çalışmaları yeniden gündeme taşıdı. Maraş tarhanası, çorbalık ve çerezlik kullanımının ötesinde, Kahramanmaraş’ın coğrafi işaretle kayıt altına alınmış gastronomi değerlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Kaynaklar: Türk Patent ve Marka Kurumu Coğrafi İşaretler Portalı; Avrupa Komisyonu eAmbrosia Coğrafi İşaret Kaydı; Kahramanmaraş İl Tarım ve Orman Müdürlüğü.