Kadrajıyla Anadolu'nun bin yıllık kültürel mirasını geleceğe taşıyan, 15 Temmuz hain darbe girişiminde ise göğsünü kurşunlara siper eden usta foto muhabiri Mustafa Cambaz, duruşu ve eserleriyle hafızalardaki tazeliğini koruyor. Vatan sevgisini her şeyin üzerinde tutan merhum gazeteci, Batı Trakya'daki baskılardan kaçarak geldiği Türkiye'de ömrünü belgesel niteliğinde fotoğraflar çekmeye adadı. İşte vatansız (haymatlos) başlayıp Türkiye Cumhuriyeti şehadet makamıyla taçlanan ilham dolu bir ömrün tüm detayları...
MUSTAFA CAMBAZ'IN DOĞUMU VE BATI TRAKYA'DAKİ GENÇLİK YILLARI
Mustafa Cambaz, 18 Kasım 1963 tarihinde Yunanistan'ın Gümülcine kentine bağlı Menetler Köyü'nde Batı Trakya Türkü bir ailenin evladı olarak dünyaya gözlerini açtı. Çocukluk ve gençlik dönemini, bölgedeki Türk azınlığa yönelik uygulanan ağır asimilasyon politikalarının gölgesinde geçirdi. Yunanistan yönetiminin kendisini zorunlu askerlik hizmetine çağırması üzerine hayatının en kritik kararını verdi. "Yunan ordusuna askerlik yapmam!" diyerek doğduğu toprakları, ailesini ve çocukluğunu geride bıraktı. Sınırı kaçak yollarla geçerek İstanbul'a sığındı.
TÜRKİYE'DEKİ "HAYMATLOS" YILLARI VE AİLE HAYATI
Yunanistan yönetimi, askerliği reddettiği gerekçesiyle Cambaz'ı vatandaşlıktan çıkardı. Türkiye'de ise dönemin bürokratik engelleri nedeniyle uzun süre resmi kimlik alamadı. Ömrünün büyük bir kısmını "haymatlos" (vatansız) statüsünde, geçici ikamet belgeleriyle sürdürmek zorunda kaldı.
İstanbul'da Semra Hanım ile hayatını birleştiren usta fotoğrafçının bu evlilikten Alpaslan adında bir oğlu oldu. Yaşadığı tüm hukuki zorluklara rağmen Türkiye sevgisinden asla vazgeçmedi. Çok arzuladığı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı, kendisine ancak şehadetinin ardından resmi olarak verilebildi.
GAZETECİLİK VE KAYIT FOTOĞRAFÇILIĞI KARİYERİ
1999 yılında Yeni Şafak gazetesi ve TVNET bünyesinde foto muhabiri olarak göreve başlayan Mustafa Cambaz, vefatına kadar bu kurumda çalıştı. Fotoğraf sanatı onun için sadece estetik bir tutku değil, tarihi geleceğe aktarma sorumluluğuydu. Anadolu'yu karış karış gezerek cami, medrese, hamam, çeşme ve han gibi 10 binden fazla mimari eseri belgeledi.
Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı desteğiyle Türkiye genelindeki 118 ulu camiyi tek tek gezerek fotoğraflayan tek sanatçı unvanını kazandı. Bu devasa çalışmasını, şehadetinden yalnızca bir ay önce "Türkiye Ulu Camileri" adıyla kitaplaştırdı.
İSTANBUL AŞIĞI MUSTAFA CAMBAZ VE ÇENGELKÖY BAĞLILIĞI
İstanbul'a derin bir sevgiyle bağlı olan Cambaz, özellikle Üsküdar'ın tarihi semti Çengelköy'e özel bir tutku besliyordu. Yaşamı boyunca Çengelköy sınırları içerisinde üç kez ev değiştirdi. Darbe girişiminden bir ay önce taşındığı son evinde, henüz kitaplarını bile kolilerden çıkaramadan, vakit buldukça balkondan İstanbul Boğazı'nı seyretti.
15 TEMMUZ GECESİ ÇENGELKÖY'DEKİ ŞEHADET SÜRECİ
FETÖ'cü hainlerin 15 Temmuz 2016 gecesi başlattığı darbe kalkışmasını öğrenen usta gazeteci, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın çağrısı üzerine hareket geçti. Sosyal medya hesabından "Başkomutan Erdoğan'ın isteği ve emriyle sokağa çıkıyoruz" mesajını paylaşarak hemen meydana indi.
Çengelköy'de darbecilere direnen vatandaşların en ön saflarında yer aldı. Çengelköy Karakolu'nu ele geçirmeye çalışan darbeci askerlerin halkın üzerine açtuğı yaylım ateşinde, göğsüne isabet eden iki kurşunla ağır yaralandı ve olay yerinde şehit düştü. Cenazesi, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tatbikat Camii'nde kılınan namazın ardından Çengelköy Mezarlığı'nda toprağa verildi.
MUSTAFA CAMBAZ'IN MİRASI VE ANISININ YAŞATILDIĞI YERLER
Usta fotoğrafçının ve şehidin aziz hatırası Türkiye'nin dört bir yanında yaşatılmaya devam ediyor:
-
İETT Durağı: Yeni Şafak gazete binasının yakınındaki Topkapı Metrobüs durağının adı "Şehit Mustafa Cambaz" olarak değiştirildi.
-
Fotoğraf Yarışması: Kültür mirasına sunduğu katkıları yaşatmak amacıyla her yıl uluslararası düzeyde "Şehit Mustafa Cambaz Fotoğraf Yarışması" düzenleniyor.
-
Eğitim Kurumları: Üsküdar başta olmak üzere Türkiye'nin çeşitli illerindeki okullara ve kütüphanelere adı verilerek ismi ölümsüzleştirildi.